HĐND Thành phố Ninh Bình nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt giám sát

Những năm qua tình hình kinh tế - xã hội thành phố Ninh Bình tiếp tục ổn định và duy trì mức tăng trưởng khá; quốc phòng, an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được đảm bảo; y tế, giáo dục, các lĩnh vực văn hóa - xã hội, đời sống của nhân dân được cải thiện, cảnh quan đô thị ngày càng đổi mới…Trong đó, HĐND thành phố giữ vai trò quan trọng, ngày càng thể hiện rõ hiệu lực, hiệu quả của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, thông qua các hoạt động giám sát, qua đó giúp UBND các cấp, các ngành kịp thời kiểm tra, chấn chỉnh và thực thi tốt hơn công tác quản lý nhà nước trên địa bàn. 
Qua hơn 2 năm triển khai thực hiện hoạt động giám sát theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015, nhìn chung các Quy định của Luật đã được HĐND thành phố triển khai thực hiện bằng những việc cụ thể, thiết thực trong các hoạt động giám sát. Kế thừa kết quả nổi bật của các nhiệm kỳ trước, HĐND thành phố chú trọng nâng cao chất lượng các cuộc giám sát; hình thức giám sát đa dạng phù hợp với từng nội dung giám sát. Công tác chuẩn bị cho cuộc giám sát được thực hiện chu đáo, bảo đảm đúng quy trình, dân chủ, công khai, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Phạm vi các cuộc giám sát được mở rộng; tăng cường giám sát những nội dung mà cử tri kiến nghị nhiều chưa được giải quyết dứt điểm. Các kết luận giám sát đánh giá rõ những ưu điểm và những hạn chế, tồn tại, khó khăn, vướng mắc, tìm ra nguyên nhân từ đó có các kiến nghị cụ thể để các cơ quan, đơn vị có liên quan. Nhiều ý kiến kiến nghị giám sát được các cơ quan tổ chức, cá nhân có liên quan khắc phục kịp thời.
Hoạt động giám sát tại kỳ họp tiếp tục được quan tâm, đây là dịp để đại biểu HĐND thực hiện chức năng giám sát thông qua các hoạt động tiếp xúc cử tri trước kỳ họp; xem xét báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ, kết quả thực thi pháp luật, nghị quyết HĐND của các ngành, các cơ quan; kết quả giải quyết những ý kiến, kiến nghị của cử tri tại kỳ họp. Qua ý kiến, kiến nghị của cử tri và hoạt động giám sát, khảo sát, Thường trực HĐND thành phố đã đề nghị UBND, các phòng ban chức năng báo cáo, giải trình trước kỳ họp về vấn đề dư luận quan tâm. Thảo luận tại tổ, tại hội trường, chất vấn và trả lời chất vấn từng bước được nâng cao chất lượng, bảo đảm thiết thực, ngày càng phát huy hiệu quả trên tinh thần trách nhiệm, dân chủ và thẳng thắn. Qua đó, các cơ quan được chất vấn đã nhận thức rõ hơn và kịp thời tiếp thu những tồn tại, hạn chế và đề ra phương hướng giải quyết, khắc phục.
Nét mới trong hoạt động giám sát tại nhiệm kỳ này là công tác đôn đốc, nhắc nhở, kiểm tra, giám sát việc giải quyết các ý kiến kiến nghị cử tri. Theo đó, sau mỗi kỳ họp, Thường trực HĐND thành phố đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đại biểu HĐND thành phố theo địa bàn ứng cử để theo dõi, đôn đốc cơ quan chức năng trong việc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của cử tri. Các cơ quan, đơn vị đã kịp thời giải quyết nhiều vấn đề mà cử tri mong muốn và kiến nghị như: kiên cố hóa, sửa chữa hệ thống cống rãnh, quản lý trật tự, an toàn giao thông; vấn đề ô nhiễm môi trường; cấp nước sạch; sửa chữa, nâng cấp hệ thống điện sinh hoạt... Đây là hoạt động đã mang lại hiệu quả thiết thực về chất lượng hoạt động giám sát và vai trò, trách nhiệm của đại biểu trước cử tri, trước nhân dân được nâng lên rõ rệt.
Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND, Thường trực HĐND và các Ban của HĐND thành phố đã giám sát chuyên đề 22 cuộc. Trong đó, Thường trực HĐND 7 cuộc, Ban Pháp chế 6 cuộc, Ban Kinh tế - Xã hội 7 cuộc. Đặc biệt, năm 2018 HĐND thành phố đã giám sát chuyên đề 2 cuộc. Căn cứ Điều 58, Luật Hoạt động Giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015, Thường trực HĐND thành phố làm tốt việc lập dự kiến chương trình giám sát của HĐND để HĐND thành phố quyết định chương trình giám sát chuyên đề trong năm 2018 đó là: Giám sát việc thực hiện Luật Tiếp công dân năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành và giám sát trách nhiệm quản lý nhà nước trong công tác trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố. Có thể khẳng định, việc lựa chọn nội dung giám sát chuyên đề của HĐND thành phố có trọng tâm, trọng điểm, tập trng vào lĩnh vực có ảnh hưởng lớn, đồng thời phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ giai đoạn hiện nay. Qua hai cuộc giám sát, Đoàn giám sát của HĐND thành phố đã thẳng thắn, khách quan và trách nhiệm, chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế, nhất là tình trạng xây dựng không có giấy phép, sai quy hoạch, sai phép, lấn chiến không gian; việc kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên; công tác phối hợp quản lý, phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm trong xây dựng. Đối với giám sát thực hiện Luật Tiếp công dân, Đoàn chỉ ra tồn tại về thời hạn giải quyết; việc công khai lịch tiếp công dân; quy trình, thủ tục tiếp nhận, xử lý và thiết lập, lưu trữ hồ sơ giải quyết đơn; công tác phối hợp và phát huy vai trò của các đoàn thể. Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế bao gồm cả khách quan và chủ quan. Đặc biệt là công tác lãnh đạo, chỉ đạo có lúc, có việc chưa quyết liệt, thiếu các giải pháp cụ thể để triển khai thực hiện. Bên cạnh đó là do cán bộ chuyên môn, tập trung ở cấp xã, phường tinh thần trách nhiệm, năng lực hạn chế, còn chủ quan, xem nhẹ công tác kiểm tra, nể nang, ít nghiên cứu các văn bản, tài liệu, tham mưu chưa kịp thời. Từ đó, Đoàn đã kiến nghị cụ thể với các cấp, các ngành khắc phục trong thời gian tới. Với hiệu quả công tác giám sát của HĐND thành phố đã có tác động mạnh mẽ, góp phần cùng hệ thống chính trị thực hiện có hiệu quả các mục tiêu, chỉ tiêu kinh tế - xã hội mà Đại hội Đảng bộ thành phố đề ra; tạo sự chuyển biến khá tích cực trên nhiều mặt chính trị, kinh tế, văn hóa của thành phố.
Tuy vậy, Qua thực tiễn hoạt động, còn có một số khó khăn, tồn tại, hạn chế nhất định như:  Đại biểu HĐND chủ yếu là kiêm nhiệm, một số đồng chí là cán bộ lãnh đạo đứng đầu các đơn vị, địa phương còn khó khăn khi tham gia các hoạt động giám sát. Giám sát của Tổ đại biểu còn ít; Một số cơ quan, đơn vị chịu sự giám sát chưa tích cực hợp tác trong hoạt động giám sát. Thường trực HĐND thành phố chưa tổ chức hoạt động giải trình tại phiên họp hằng tháng.
Từ kinh nghiêm hoạt động giám sát thời gian qua, giải pháp để tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động giám sát theo Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015 như sau:
Một là: Nâng cao năng lực giám sát của đại biểu HĐND thành phố. Đại biểu phải gắn bó với cử tri, vừa lắng nghe và phản ánh trung thực ý kiến nguyện vọng của cử tri, vừa giám sát, vừa tác động và đôn đốc các cơ quan có thẩm quyền giải quyết thỏa đáng các ý kiến, nguyện vọng chính đáng của cử tri. Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn, thường xuyên cập nhật kiến thức, rèn luyện kỹ năng thu thập, phân tích, đánh giá thông tin để nâng cao năng lực, trách nhiệm, kỹ năng, kinh nghiệm hoạt động giám sát của đại biểu HĐND các cấp.
Hai là: Thường trực HĐND và các Ban HĐND thành phố phải chủ động, sáng tạo và trách nhiệm trong hoạt động giám sát; phát huy trách nhiệm của thành viên Ban trong hoạt động giám sát. Thường xuyên chọn vấn đề và nội dung để tổ chức giám sát bảo đảm thiết thực, góp phần giải quyết những vấn đề bức xúc được cử tri và Nhân dân quan tâm, tháo gỡ kịp thời những khó khăn vướng mắc cho hoạt động của cơ sở, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và Nhân dân, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu kinh tế - xã hội của địa phương.
Ba là: Đổi mới hình thức, phương thức giám sát đảm bảo thực chất, hiệu quả hướng đến các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Giám sát đảm bảo đúng pháp luật và cần quan tâm phối hợp với các cơ quan, đơn vị, Ủy ban Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể. Do đó, phải đổi mới từ việc xem xét báo cáo của các cơ quan, đơn vị; đến tổ chức Đoàn giám sát, khảo sát gọn, chất lượng, tránh gây khó khăn cho đơn vị; đổi mới việc lập chương trình, kế hoạch, thời gian, các điều kiện khác phục vụ hoạt động giám sát cho linh hoạt, hiệu quả. Tổ chức tốt hoạt động giải trình tại phiên họp thường kỳ của Thường trực HĐND thành phố.
Bốn là: Cần nghiên cứu, xây dựng và ứng dụng phần mềm để quản lý, theo dõi việc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của cử tri; kiến nghị sau các cuộc giám sát và các cam kết trả lời sau chất vấn.  Đây là cơ sở để các Đại biểu theo dõi, đôn đốc giải quyết kịp thời các kiến nghị của cử tri; mặt khác để HĐND, Thường trực HĐND, các Ban HĐND thành phố lựa chọn nội dung giám sát chuyên đề, chất vấn tại kỳ họp, giải trình tại các phiên họp của Thường trực HĐND thành phố.

Tác giả bài viết: Thường trực HĐND thnahf phố NInh Bình