Những điểm mới trong Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026

Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua  Luật số 136/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Đây là văn bản pháp luật quan trọng, tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

So với quy định trước đây, Luật sửa đổi, bổ sung lần này có nhiều điểm mới, bám sát yêu cầu thực tiễn và phù hợp với quá trình đổi mới tổ chức bộ máy, cải cách hành chính, chuyển đổi số quốc gia.

Trong đó, Luật Tiếp công dân đã bổ sung hình thức tiếp công dân trực tuyến bên cạnh tiếp công dân trực tiếp. Quy định này thể hiện bước tiến mới trong cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong việc phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo, nhất là đối với những trường hợp ở xa, khó khăn trong đi lại hoặc không có điều kiện đến trực tiếp cơ quan có thẩm quyền.

Ảnh: Lãnh đạo HĐND tỉnh và Lãnh đạo Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình tiếp công dân tại Trụ sở Tiếp công dân tỉnh Ninh Bình theo quy định pháp luật

Cùng với đó, Luật sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến thông tin của người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo hướng đồng bộ với pháp luật hiện hành về căn cước, định danh cá nhân. Theo đó, người dân khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh phải nêu rõ họ tên, địa chỉ, số căn cước hoặc giấy chứng nhận căn cước hoặc số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu; trường hợp thực hiện thông qua người được ủy quyền thì phải có văn bản ủy quyền hợp pháp. Việc hoàn thiện quy định này không chỉ bảo đảm tính chính xác, minh bạch trong tiếp nhận thông tin mà còn góp phần nâng cao hiệu quả xử lý vụ việc, hạn chế tình trạng mạo danh, khiếu nại, tố cáo không rõ chủ thể.

Trong Luật cũng quy định rõ hơn trách nhiệm tiếp công dân ở cấp xã. Theo đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã trực tiếp phụ trách công tác tiếp công dân, trực tiếp tiếp công dân ít nhất 02 ngày trong 01 tháng và thực hiện tiếp công dân đột xuất trong các trường hợp luật định. Quy định này nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu ở cơ sở, nơi gần dân nhất, trực tiếp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, phản ánh của Nhân dân. Đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở, góp phần hạn chế khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp.

Đối với Luật Khiếu nại, điểm mới nổi bật là đã quy định cụ thể, đầy đủ hơn về việc rút khiếu nại; tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết khiếu nại. Người khiếu nại có thể rút toàn bộ hoặc một phần nội dung khiếu nại ở bất cứ thời điểm nào trong quá trình khiếu nại và giải quyết khiếu nại. Việc rút khiếu nại phải được thể hiện bằng đơn hoặc biên bản ghi nhận ý kiến và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người khiếu nại. Đồng thời, Luật cũng bổ sung các trường hợp tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết khiếu nại như: có sự kiện bất khả kháng, cần chờ kết quả giải quyết của cơ quan có liên quan, người khiếu nại rút toàn bộ nội dung khiếu nại, vụ việc không còn đối tượng để giải quyết hoặc đã được Tòa án thụ lý, giải quyết. Những quy định mới này giúp làm rõ trình tự, thủ tục, bảo đảm cơ sở pháp lý chặt chẽ, thống nhất hơn trong quá trình giải quyết khiếu nại.

Luật Khiếu nại sửa đổi cũng bổ sung quy định: trường hợp người khiếu nại đã được mời đối thoại nhưng không tham gia mà không có lý do chính đáng thì người giải quyết khiếu nại vẫn tiếp tục giải quyết vụ việc. Đây là quy định cần thiết để tránh kéo dài thời gian giải quyết do sự chậm trễ hoặc thiếu hợp tác từ phía người khiếu nại, đồng thời vẫn bảo đảm tính khách quan, đúng pháp luật trong quá trình xem xét, giải quyết vụ việc. Bên cạnh đó, thẩm quyền giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cũng được sửa đổi, bổ sung theo hướng rõ hơn, phù hợp hơn với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay. Luật đồng thời tiếp tục hoàn thiện vai trò của cơ quan thanh tra và đơn vị được giao tham mưu trong việc kiểm tra, xác minh, theo dõi, đôn đốc, kiến nghị xử lý khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trong công tác giải quyết khiếu nại.

Đối với Luật Tố cáo, Luật sửa đổi, bổ sung tiếp tục làm rõ thẩm quyền giải quyết tố cáo của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, nhất là ở cấp xã, cấp tỉnh và các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân. Việc sửa đổi này góp phần bảo đảm phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền giải quyết tố cáo, tránh chồng chéo, bỏ sót hoặc đùn đẩy trách nhiệm trong thực tiễn thi hành. Luật đã bổ sung quy định cho phép, trong từng vụ việc cụ thể, Thủ tướng Chính phủ ủy quyền cho Tổng Thanh tra Chính phủ thụ lý tố cáo, xác minh, kết luận nội dung tố cáo sau khi xem xét điều kiện thụ lý. Quy định này góp phần nâng cao tính linh hoạt, kịp thời trong xử lý những vụ việc tố cáo phức tạp, nhạy cảm, có phạm vi ảnh hưởng lớn, đồng thời phát huy vai trò của cơ quan thanh tra trong tham mưu, giúp Chính phủ xử lý hiệu quả các vụ việc phát sinh.

Luật Tố cáo sửa đổi cũng bổ sung, hoàn thiện quy định về việc rút tố cáo. Theo đó, người tố cáo có quyền rút toàn bộ hoặc một phần nội dung tố cáo trước khi người giải quyết tố cáo ra kết luận nội dung tố cáo. Đồng thời, trách nhiệm theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận nội dung tố cáo cũng được quy định cụ thể hơn, giao cho người giải quyết tố cáo hoặc cơ quan thanh tra cùng cấp, đơn vị tham mưu giải quyết tố cáo thực hiện. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả thực hiện kết luận sau tố cáo, bảo đảm các quyết định, kết luận được chấp hành nghiêm túc trong thực tế.

Một nội dung có ý nghĩa quan trọng là Luật đã nhấn mạnh yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đây không chỉ là định hướng quản lý hiện đại mà còn là điều kiện cần thiết để tăng cường công khai, minh bạch, kết nối dữ liệu, nâng cao năng lực theo dõi, tổng hợp, phân tích và xử lý vụ việc trong toàn hệ thống cơ quan nhà nước.

Như vậy, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo được ban hành đã tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý trong lĩnh vực tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo; đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, cải cách hành chính và chuyển đổi số trong giai đoạn hiện nay. Những điểm mới của Luật không chỉ góp phần nâng cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền mà còn bảo đảm tốt hơn quyền làm chủ của Nhân dân, tăng cường công khai, minh bạch và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước./.

Phòng Thông tin - Dân nguyện